لردگان........سردشت........اتشگاه

همچنین ارتفاعات کوه دالمان در شرق شهرستان با بلندی حدود 3500 متر شهرستان لردگان را از استان اصفهان جدا می کنند. این ارتفاعات بلند به علت محصور کردن شهرستان در شمال و شرق عملاً راههای ارتباطی شهرستان را در گذشته و حال با مشکلاتی فراوانی مواجه کرده که یکی از علل توسعه نیافتگی شهرستان با شهرستانهای دیگر استان و استانهای دیگر درگذشته بوده است.در جنوب شهرستان رشته کوه ریگ با ارتفای حدود 3660 متر با امتداد جنوب غربی- جنوب شرقی وجود دارد که کاملاً راههای ارتباطی شهرستان را با استان جنوبی شهرستان مسدود کرده است ولی سرشار از مواد معدنی همچون نفت است که سالهاست که چاه نفت این منطقه از شهرستان بسته نگه داشته شده و بدون بهره برداری قرار گرفته اند.

در غرب شهرستان ارتفاعات نه چندان بلندی وجود دارد که رودخانه های متعددی دردره های بین ارتفاعات در جریان هستند که آب اکثر این رودخانه ها به رودخانه کارون می ریزند. سایر ارتفاعات شهرستان به صورت پراکنده در بخش های مختلف شهرستان قرار دارند ار جمله کوه کلار با ارتفای حدود 3000 متر کوه سرخ با ارتفای حدود 3000 متر کوه آث جم با ارتفای حدود 2500 متر و کوه لیشان، کوه دودلو و کوه گلی. .(طرح توسعه وعمران(جامع)ناحیه بروجن،1386،ص8)

3-4-دشت ها

به طور کلی عرض و پهنای دشت در حدفاصل ارتفاعات شهرستان دشت های متعددی شکل گرفته اند که از جمله آنها می توان به دشت خانمیرزا که بین رشته کوههای هزاره در شمال و رشته کوه کلار در جنوب دشت شکل گرفته و که دارای ارتفاع حدود 1570 متر می باشد که به علت آب فراوان و خاک مرغوب برای کشاورزی یکی از قطبهای مهم کشاورزی در استان چهارمحال بختیاری می باشد. این دشت درگذشته محل شکل گیری تالاب های طبیعی بوده که به علت بی رویه بهره بردای از آبها زیرزمینی توسط چاه های کشاورزی در سالهای اخیر و کاهش بارندگی خشک شده اند و رودخانه خانمیرزا نیز از این دشت عبور می کند و به دشت لردگان و به رودخانه لردگان می ریزد. شیب دشت عمداً شرقی- غربی می باشد.

3-4-1- دشت لردگان

دشت لردگان با ارتفای حدود 1570 متر است ارتفاعات اطراف دشت عموماً روند شمال غربی- جنوب شرقی دارند. در شمال دشت ارتفاعات دشت لار و چرکین با ارتفای حدود 2200 متر و کوه آس جم با ارتفای حدود 2600 متر قرار دارد. دره ای حدفاصل این دو ارتفاعات وجود دارد که از سوی شمال به دشت و شهر لردگان راه می یابد. در شرق دشت لردگان کوه کلار با ارتفای حدود 2650 متر واقع است در واقع ادامه ارتفاعات کلار به سوی شمال غرب کوه آث جم نامیده می شود. این دو کوه بوسیله تنگه ای به نام تنگ کلوره بریده شده اند و رودخانه خانمیرزا از میان این تنگ عبور کرده و در سوی شمال شهر به سوی غرب امتداد می یابد در جنوب دشت لردگان ارتفاعات کوه ریگ با حداکثر بلندی حدود 3650 متر قرار دارند. همچنین دره ای از سوی جنوب شرق که حدفاصل کوه کلار و کوه ریگ است به دشت لردگان راه دارد. رودخانه چله خانه در این دره جاری است و این رود در دشت لردگان با العاق به رود خانمیرزا مشترکاً تشکیل رودخانه لردگان را می دهند.

در سمت غرب دشت پهنای آن به تدریج کمتر شده دماغه ای از ادامه قلل ریگ به سوی شمال غربی با ارتفاعات غرب دشت لردگان تقریباً یکی شده و آن را در این قسمت محصور می کنند. تنها رودخانه لردگان با دره ای کم عرض از میان این ارتفاعات گذشته و به سوی غرب ادامه مسیر می دهد. در داخل دشت نیز یک رشته کوه ناهمواری با جمعیت شرقی- غربی به نام کوه گراز آباد با ارتفای حدود 1700 متر دیده می شود که باعث جدایی دشت لردگان با دشت میلاس می شود.

بخش شرقی و به سمت غرب پیوسته باریک ترمی شود و شهر لردگان تقریباً در بخش شرقی دشت استقرار یافته و ارتفای حدود 1570 متر دارد. دشت لردگان دارای شیب ملایمی است و جهت عمومی شیب نیز از شمال دشت به سوی جنوب و مرکز آن از شرق دشت به سوی غرب است.

3-4-2- دشت میلاس

دشت میلاس ارتفای حدود 1570 متر است. ارتفاعات اطراف دشت عموماً روندی شرقی- غربی دارند. در شمال دشت رشته کوه کم ارتفاع گرازآباد با ارتفای حدود 1700 متر قرار دارد در شرق دشت ارتفاعات کوه ریگ با ارتفای حدود 3650 متر قرار دارد و در جنوب و جنوب غرب دشت میلاس ارتفاعات با دمستان با ارتفای حدود 3000 متر قرار دارند. حدفاصل رشته کوه ریگ و با دمستان دره ای وجود دارد که از سوی جنوب به دشت راه می یابد. و رودخانه فصلی میلاس نیز از این دره عبور می کند و پس از طی کردن دشت میلاس از سمت غرب دشت خارج و به رودخانه لردگان می پیوندد.

به سمت غرب دشت پهنای آن به تدریج کمتر می شود به طور کلی پهنای دشت در سمت شرق پیش از سمت غرب است و پهنای دشت میلاس از شمالی جنوبی حدود 4 کیلومتر و در جمعیت شرقی- غربی حدود 10 کیلومتر می باشد. شیب عمومی در جمعیت شرقی به غرب بسیار ملایم و حدود 2 درصد کمتر است و به سوی ارتفاعات بر میزان شیب افزوده می شود و در پایکوه ها شیب به 20 تا 30 درصد و محل کوهستان شیب به یک بار افزایش یافته و به بیش از 50 درصد نیز می رسد.

3-7- اقلیم شهرستان لردگان

ازنظر اقلیمی به طور کلی وضعیت آب و هوای شهرستان لردگان به گونه ای است که معرف نوعی خاصی از اقلیم در استان چهارمحال بختیاری است و از آن تحت عنوان اقلیم لردگان یاد می شود. اقلیم لردگان، اقلیمی نیمه مرطوب معتدل با زمستانهای نیمه سرد است. شهرستان لردگان دارای تابستانهای گرم و زمستانهای نیمه سرد است. به طور کلی میانگین دمای سالانه به طور متوسط در این شهرستان حدود 15 درجه سانتی گراد است. میانگین دما در ماههای اردیبهشت تا شهریور بیش از 18 درجه و تیرماه با میانگین دمایی حدود 8/26 درجه سانتی گراد گرمترین ماه سال می باشد.

حداکثر دمای روزانه در تابستان به 37 درجه و حداکثر مطلق آن به 45 درجه نیز می رسد. سردترین ماه سال در این شهرستان دی ماه است که متوسط دمای روزانه به 4/2 درجه می رسد حداکثر دما روزانه در زمستان به 9 درجه سانتی گراد و حداقل روزانه به 4- درجه می رسد. حداقل مطلق دمای 15- درجه نیز در ایستگاه لردگان ثبت شده است. از آنجا که با افزایش ارتفاع از دمای هوا کاسته می شود برآورد می شود که در ارتفاعات بلند شهرستان متوسط دمای سالانه به حد کمتر از 10 درجه سانتی گراد برسد. .(طرح توسعه وعمران(جامع)ناحیه بروجن،1386،ص80)

در روش طبقه بندی اقلیمی دمارتن جاماب نوع اقلیم لردگان نیمه مرطوب معتدل با زمستانهای نیمه سرد است.

(2-3)اقلیم شهرستان لردگان

ازنظر اقلیمی به طور کلی وضعیت آب و هوای شهرستان لردگان به گونه ای است که معرف نوعی خاصی از اقلیم در استان چهارمحال بختیاری است و از آن تحت عنوان اقلیم لردگان یاد می شود. اقلیم لردگان، اقلیمی نیمه مرطوب معتدل با زمستانهای نیمه سرد است. شهرستان لردگان دارای تابستانهای گرم و زمستانهای نیمه سرد است. به طور کلی میانگین دمای سالانه به طور متوسط در این شهرستان حدود 15 درجه سانتی گراد است. میانگین دما در ماههای اردیبهشت تا شهریور بیش از 18 درجه و تیرماه با میانگین دمایی حدود 8/26 درجه سانتی گراد گرمترین ماه سال می باشد.

حداکثر دمای روزانه در تابستان به 37 درجه و حداکثر مطلق آن به 45 درجه نیز می رسد. سردترین ماه سال در این شهرستان دی ماه است که متوسط دمای روزانه به 4/2 درجه می رسد حداکثر دما روزانه در زمستان به 9 درجه سانتی گراد و حداقل روزانه به 4- درجه می رسد. حداقل مطلق دمای 15- درجه نیز در ایستگاه لردگان ثبت شده است. از آنجا که با افزایش ارتفاع از دمای هوا کاسته می شود برآورد می شود که در ارتفاعات بلند شهرستان متوسط دمای سالانه به حد کمتر از 10 درجه سانتی گراد برسد.

شهر لردگان در یک منطقه کوهستانی عرض 32 درجه و در ارتفاع نسبت بلندی قرار دارد. با توجه به عرض جغرافیایی در این منطقه. این ناحیه مستقیماً تحت تأثیر اثرات مرکز پرفشار مجاور مداری و سیکلونهای غربی و مدیترانه ای است. در فصل تابستان به دلیل استقرار کمربند پرفشار مجاور مداری بر روی این منطقه و گستره ایران، فرونشینی هوا و پایداری آن باعث افزایش دما و کاهش بارندگی و ایجاد شرایط خشکی و گرمی هوا در منطقه می شود.

در فصل سرد با عقب نشینی پرفشار مجاور مداری به سوی عرض های پایین تر، شرایط برای ورود سیکلونهای غربی و مدیترانه ای را فراهم شده و این کم فشارها که با رطوبت قابل ملاحظه ای همراه هستند در هنگام عبور از کوهستانهای زاگرس تحت تأثیر ارتفاعات، متراکم شده و باعث بارندگی در منطقه می شوند.

در فصل سرد سال عمده ترین مراکز فشار مؤثر بر آب هوا این منطقه، پرفشار سیبری، مراکز کم فشار غربی، پرفشار آزور و اسکادیناوی هستند. در فصل گرم سال نیز مراکز پرفشار اقیانوس هند، مراکز کم فشار داخلی ایران و پرفشار آزور از اصلی ترین مراکز فعال هستند.

بنابراین عواملی چون ارتفاع،کوهستان زاگرس وجهت گیری انها،موقیت جغرافیایی (عرض 22درجه) اصلی ترین عوامل اقلیمی موثر بر آب وهوای شهر لردگان در مقیاس کلان و در مقیاس خرد محصور شدن شهر با ارتفاعات، وجود پوشش جنگلی واراضی کشاورزی،قرار گیری در چاله ودشت باعث تعدیل اثرات اقلیمی می شود.مجموعه عوامل فوق به طور کلی یک اقلیم نیمه گرمسیری با زمستان های نبمه سرد رابرای این شهر به وجود اورده اند.در روش طبقه بندی اقلیمی دمارتن جاماب نوع اقلیم لردگان نیمه مرطوب معتدل با زمستانهای نیمه سرد است.

(2-3-1)عناصر اقلیمی

(2-3-2)بارش

از آنجای که شهرستان مورد مطالعه در یک منطقه کوهستانی و بخش جنوب غربی کشور قرار دارد دارای بارش سالانه نسبتاً قابل توجهی است. مجموع بارش سالانه شهرستان (بر اساس آمار 26 ساله) حدود 506 میلیمتر است در این میان بارش فصل زمستان 6/57 درصد بارش فصل بهار 4/30 درصد بارش فصل پایین 32/11 درصد و بارش تابستانی 68 درصد از کل بارش سالانه را به خود اختصاص می دهند (جدول شماره 1)

جدول شماره 1- توزیع بارش فصلی در ایستگاه لردگان

از نظر توزیع ماهانه بارش، بیشترین بارش ماهانه در شهرستان لردگان مربوط به ماههای بهمن و اسفند با حدود 102 میلیمتر بارندگی. در فصل تابستان ممکن در ناحیه هیچ گونه بارشی وجود نداشته باشد.

کمترین بارش سالانه ایستگاه لردگان معادل 330 میلیمتر و بیتشرین میزان بارندگی آن برابر 747 میلیمتر است.

(2-3-3)رطوبت نسبی

متوسط رطوبت نسبی سالانه منطقه لردگان حدود 1/48 درصد است. میزان متوسط رطوبت نسبی ماهانه در این منطقه از حدود 67 درصد در زمستان تا حداقل 32 درصد در تابستان در نوسان است. مرطوبترین ماههای سال در این منطقه دی و بهمن با بیش از 60 درصد رطوبت متوسط می باشد. میانگین حداکثر رطوبت نسبی در لردگان در دی ماه به 4/80 درصد می رسد. خشکترین ماهها نیز در این منطقه تیرماه با حدود 31 درصد میانگین رطوبت نسبی است. میانگین حداقل رطوبت نسبی در این ماه به 30 درصد می رسد. میانگین حداکثر و حداقل رطوبت نسبی سالانه در این منطقه به ترتیب 2/61 و 35 درصد است. (ایستگاه هواشناسی کلیماتولژی لردگان)

(2-3-4)تبخیر و تعرق

با توجه با اطلاعات مربوط به تشتک تبخیر کلاس