نظام های بهره برداری کشاورزی و تعاونی های تولید روستایی
ویژگیهای عمومی:
دارا بودن عملکرد بالا در همه زمینه های اقتصادی ، فرهنگی ، فنی و زیست محیطی
برخورداری از سازمان ومدیریت علمی وتخصصی
یکپارچگی در اراضی وکشت که در چارچوب سازمان ومدیریتی نوین وامروزی تامین شده است.
دست یابی به سطح نسبتاً بالای از اطلاعات
دارا بودن تکنولوژی نسبتاً باالا
بهزراعی و انجام عملیات زیر بنایی
برخوردار از نیروی انسانی نسبتاًبا سواد وآگاه
برخورداری از سطح توسعه نسبتاً بالا
فضا ومحیط طبیعی وبویژه فرهنگی ، اجتماعی واقتصادی مناسبی که این واحد ها در بسترآن به فعالیت تولید می پردازند.
همسویی وهماهنگی با فرآیند توسعه متوازن در جامعه
تنوع فعالیتها وچند کار کردی بودن
دارا بودن روند روبه رشد وگسترش
ویژگیهای اختصاصی شرکت های سهامی زراعی:
زارعین متشکل در نظام بهره برداری مبتنی بر شرکت های سهامی زراعی با واگذاری حق استفاده دائم ومطلق از اراضی تحت تصرف ومالکیت خود به شرکت ، تمامی حقوق مربوط به مدیریت را از حالت فردی به صورت جمعی درآورده است ومحدودیتی نیزدر حقوق مالکیت ایجاد میکنند بطوریکه حالت عادی اراضی از بین رفته وبه صورت مشاع مورد بهره برداری قرار میگیرد. عامل کار همچنان در اختیار بهره بر داران قرار داشته بطوریکه میتوانند همکاری ومشارکت در امور زراعی ویا سایر فعالیت های دیگر شرکت را پذیرا باشند ویا اینکه از کار مستقیم بر روی زمین صرفنظر نمایند که در اینصورت شرکت از نیروی کار با پرداخت اجرت استفاده میکند به سخن دیگر شرکتهای سهامی زراعی با استفاده از حقوقی که زارعین سهامداربه آن واگذار نموده اند بر مبنای مالکیت فردی زارعین استوار است ولی دارای مدیریت گروهی بوده وازسازمان کار جمعی بهره مند است.
کم وکیف عملکرد:
بالا بودن کم وکیف میزان عملکرد در ابعاد وزمین های گوناگون از جمله بازدهی عوامل تولید ،میزان بهره وری ،رشد تولید ،سود در هکتار،افزایش درآمد کشاورزان ، ارتقاء سطح زندگی و رفاه نسبی آنان ،رشد سطح آگاهی و ویژکیهای شخصیتی کشاورزان،حفظ یکپارچگی اراضی وکشت، انجام عملیات زیر بنایی ، بهزراعی،ارتقاءسطح مکانیزاسیون وکاربرد روشها وفنون نوین کشاورزی وبالاخره حفظ منابع، صرفه جوی در مصرف آب وجلوگیری ازضایعات.
نرم افزاری:
شرکتهای سهامی زراعی دارای سازمان ومدیریت علمی وتخصصی مرکب از اجزاء وعناصری است که با یکدیگر رابطه منطقی وعقلایی دارند ودر ارتباط باهم امکان افزایش بهره وری وسود را در هر واحد فراهم میسازند.
دراین نظام هدف تولید عمدتاً تولید برای فروش وکسب سود است واز لحاظ تطابق با سازوکاربازار از وضعیت مناسبتری برخوردارند . شیوه تصرف زمین عمدتاً ملکی است ومالک شخصیت حقوقی است.تملک از تصرف جدا بوده وابزار وماشین آلات واحدها بیشتر در تملک بهره برداری است.سازمان ومدیریت رسمی واز نوع روابط سرد وعقلایی مبتنی بر معیارهای محقق چون کار وسرمایه است.
سخت افزاری:
اراضی شرکتهای سهامی زراعی شامل قطعات بزرگ ویکپارچه ای است که بطور مکانیزه وبا استفاده از روشهاوفنون نوین کشاورزی کشت میشوند . وعلاوه بر فعالیت های زراعی بخش قابل توجهی از این واحدها دارای اراضی مشجر وباغات میوه وفعالیت های دامی وصنعتی هستند. وسعت ساختمان وتاسیسات،تعداد وسایل نقلیه وسطح مکانیزاسیون واحدهای نظام بهره برداری سهامی زراعی از همه دیگر انواع نظامهای بهره برداری بیشتر است واز این نظر مجهزترین نوع واحدهای بهره برداری کشاورزی به شمار می روند.
نیروی انسانی:
نیروی انسانی واحدهای سهامی زراعی را کارکنان غیرعضو و عضومزدبگیر تشکیل می دهند.
متوسط سالهای تحصیل ،سطح آگاهی اجتماعی ودانش علمی وفنی ونیز میزان رشد ویژگیهای شخصیتی کارکنان بالا است.سطح رفاه زندگی ورضامندی شغلی کارکنان بالا است.وآنهاواحد ذیربط خود را مناسبنرین ومطلوبترین واحد بهره برداری معرفی کرده اندودر توجیه نظرات خود به امکان سرمایه گذاری ،همکاری،استقلال در مدیریت ویکپارچگی اراضی اشاره کرده اند. علاقه کارکنان به واحدهای خود ومناسب ومطلوب دانستن آن یکی از عوامل مثبت وموثر در رشد وتوسعه نظام بهره برداری مناسب ومطلوب در ایران است.
محیطی:
واحدهای این نظام در محیط فرهنگی ،اجتماعی ،اقتصادی وصنعتی نسبتاً توسعه یافته تری قرار دارند . این امر موید این است که شرکتهای سهامی زراعی بعنوان یکی از تشکلهای نوین کشاورزی با ساختارهای توسعه یافته فرهنگی ،اجتماعی ،اقتصادی وصنعتی ، هماهنگی وهمبستگی بیشتری دارند وخود نیز در تحول ساختارهای فرهنگی ،اجتماعی واقتصادی سنتی موثر بوده اند.
ویژگیهای اختصاصی شرکتهای تعاونی تولید روستایی:
تعاونی تولید نوعی نظام بهره برداری است در شکل حقوقی یک تشکل اقتصادی تولید کشاورزی غیره دولتی که از مدیریتی نسبتاً علمی وتخصصی برخوردار است وبا اتکاء به نیروی مردمی (اعضاء)وبا تصمیمات مشارکت جویانه از طریق مجامع عمومی وهئیت مدیره ضمن حفظ اصل مالکیت و در نتیجه با انگیزه های فردی و خانوادگی تاسیس و فعالیت می نماید.
کم وکیف عملکرد:
واحد های تعاونی تولید در زمینه های زیر نسبتاً موفق بوده است ودر چند زمینه خاص بویژه بازدهی نیروی کار وسود سرانه وجلب رضایت کشاورزان جایگاه ممتاز دارند:
¢ اقتصادی
¢ اجتماعی
¢ فرهنگی
¢ فنی
زیست محیطی
نرم افزاری:
شرکتهای تعاونی تولید از سازمان ومدیریت نوین ونسبتاً علمی وتخصصی برخوردارند ودر قالب چنین سازمانی است که انرژی ها ونیروهای پراکنده روستای ازوحدت انسجام جمعی عام برخوردار میشوند وفرصتی مناسب پدید می آید تا با حفظ هویت ها وانگیزه های فردی و خانوادگی خود با یکدیگر به مشارکت ،همکاری وهمیاری متقابل بپردازند. بنابراین میتوان گفت خانوارهای عضو شرکتهای تعاونی تولید از نوع یگانگی وهمبستگی ارگانیک با حفظ هویت ها برخوردارند. در تعاونی تولید تملک از تصرف واین دواز مدیریت مزرعه جدا نیست ودر واقع وحدت سه اصل مالکیت، حاکمیت و عاملیت در سطح مزرعه حفظ میشود .سازمان کار در مزرعه خانوادگی وغیره رسمی ودر سطح شرکت رسمی وعقلایی است.
سخت افزاری:
شرکتهای تعاونی تولید با انجام عملیات زیر بنای وبهزراعی،یکپارچه کردن اراضی وکشت ،تامین ابزار وماشین آلات برای استفاده اعضاء وفراهم آوردن موجبات لازم برای حداکثر استفاده از منابع به صورت جمعی وتعاونی در ردیف واحدهای بزرگ تولید کشاورزی قرار می گیرند.
هر خانوار عضو با زمین خود با حفظ مرزبندی ،جزیی از قطعه بزرگتری راتشکیل می دهد که به صورت یکپارچه با بهره گیری از ابزار وماشین آلات ونهاده هایی که به وسیله شرکت تامین می شوند طبق روشهای جدید وبا رعایت الگو کشت میشود.
نیروی انسانی:
میزان رشد وآگاهی وسطح دانش علمی وفنی ونیز ویژگیهای شخصیتی اعضای تعاونی های تولید در حد متوسط است از سطح رفاه نسبتاًمتوسطی برخوردارند ولی رضایت مندی شغلی در بین آنان بالا است.
اکثریت اعضائی این بهره برداریها ،تعاونی تولید را بدلیل امکان سرمایه گذاری برای برخورداری از همکاری وهمیاری متقابل وبهره مندی از هدایت ها وهمایتهای دولت وبهره وری وکسب سود ودرآمد بیشتر مناسبترین نوع نظام بهره برداری می دانند وبه آن علاقه مندند.
محیطی:
تعاونی های تولید بیشتر در مناطق کوهستانی ، دشت ،نیمه بیابانی وجلگه ای رشد وتوسعه پیدا کرده اند. اراضی تحت اختیار این واحدها درجه 2و3 بوده ودر بین دو یا چند روستا بعنوان یک حلقه میانچی وفاق وهمبستگی اقتصادی واجتماعی شکل یافته اند. روستاها از لحاظ فرهنگی واقتصادی در ردیف روستاهای نسبتاً کمتر توسعه یافته وفقیر بشمار می روند.
یادآوری برخی از قوانین ومقررات مربوط به تعاونی های تولید روستایی :
ماده 5 ازقانون تعاونی نمودن تولید ویکپارچه شدن اراضی در حوزه عمل شرکت های تعاونی تولید روستایی:
دولت مکلف است برای اجرای این قانون همه ساله اعتبار لازم را از محل اعتبار عمرانی یا بودجه جاری کشور بصورت کمک بلاعوض ویا وام در اختیار وزارت اصلاحات ارضی وتعاون روستایی بگذارد.
ماده 4 از آئین نامه اجرائی قانون تعاونی نمودن تولید ویکپارچه شدن اراضی در حوزه عمل شرکت های تعاونی تولید روستایی:
برای فراهم کردن موجبات حداکثربهره برداری از منابع آب وخاک در منطقه عمل شرکت های تعاونی روستایی واجد شرایط اعتبارات وامکاناتی که از محل اعتبار عمرانی دولت در اختیار وزارت تعاون وامور روستاها قرار داده می شود به دو طبقه تقسیم می شوند:
اول:تعلیمات عمرانی زیر بنایی که می بایستی از اعتبار عمرانی بلاعوض وقبل از انجام هرگونه اقدام لازم برای اجرای برنامه تعاونی کردن تولید یکپارچه شدن اراضی انجام پذیرند بشرح زیر:
الف:تهیه طرح جامع توسعه کشاورزی با انجام اقداماتی به شرح زیر:
تهیه نقشه های توپوگرافی وکاداستر اراضی.
انجام مطالعات خاکشناسی نیمه تفضیلی.
انجام مطالعات لازم به منظور تهیه سیاستهای کشاورزی وفعالیت های غیر کشاورزی منطقه.
تعیین مساحت وحدود قطعات مناسب برای کشاورزی .
تهیه طرح کامل شبکه های آبیاری وزهکشی درداخل قطعات وطرزارتباط آنها بادریچه های آبیاری عمومی منتهی به هر قطعه با توجه به سهمیه آب اختصاص داده شده برای هر هکتار در طرح های آبیاری.
تهیه برنامه کاشت انواع محصولات کشاورزی وتولید فرآورده های دامی با توجه به شرایط اقلیمی ونوع خاک وبازار فروش محصولات تولیدی.
تهیه نقشه های اجرائی تسطیح اراضی وقطعه بندی.
تهیه گزارش فنی درباره تاسیسات و تجهیزات و ماشین آلاتی که برای امکان حداکثر بهره برداری مورد نیاز شرکت ها می باشد از قبیل سردخانه ، انبار کشتارگاه وماشین های طبقه بندی محصولات وغیره.
تدوین برنامه عملیات اجرائی،با برآورد هزینه های مربوط وتوصیه نحوه تدارک منابع مالی لازم برای شرکت تعاونی وانجام هرگونه اقدام ومطالعات زیر بنایی دیگر.
ذ:خرید وسایل نقلیه مورد احتیاج کارمندان وزارت تعاون وامور روستاها برای سرپرستی واداره امور شرکت های تعاونی روستایی وهزینه های جاری این وسایل.
س: ایجاد شبکه های آبیاری اصلی درجه 1 و 2 و3 وزهکشی اصلی تا قطعاتی که مساحت آن در طرح جامع توسعه کشاورزی منطقه تعیین شده است.
ش:آموزش فنی وحرفه ای کارکنان شرکت تعاونی روستایی وتامین کارشناسان لازم برای پیاده کردن برنامه ومدیریت ونظارت بر عملیات.
محورهای فعالیت مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - محور فنی
2 - محور بازرگانی و اقتصادی
3 - محور خدماتی
4 - محور اجتماعی
محور فعالیت فنی مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - شیلات و آبزیان
2 - دام و طیور
3 - مکانیزاسیون
4 - باغبانی
5 - زراعت
6 – امور آب و خاک
7 - گیاهپزشکی
8 - آموزش و ترویج
محورهای فعالیت (فنی- مکانیزاسیون)مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - خرید و بکارگیری ماشین آلات سنگین و سبک مورد نیاز در محدوده عمل
2 - بررسی و تعیین میزان ماشین آلات موجود در منطقه و شناسایی امکانات
3 - تاسیس و راه اندازی واحد مکانیزاسیون با مدیریت شرکت
4 - استفاده از کارنده ها در جهت کاهش مصرف بذر و استفاده بهینه از کودهای شیمیایی
5 - نظارت و ساماندهی امکانات ماشینی در منطقه مربوط به بخش خصوصی
محورهای فعالیت (فنی-گیاهپزشکی)مدیر عامل شرکت تعاونی
1 - مبارزه صحیح و به موقع با بیماریهای محصولات
2 - مبارزه بیولوژیکی
3 - تنظیم دقیق سمپاشهای منطقه و کالیبراسیون کردن آنها
4 – همکاری در کنترل آفات و بیماریهای قرنطینه ای
5 - مبارزه صحیح و به موقع با آفات محصولات زراعی و باغی و گلخانه ای
6 - مبارزه به موقع و صحیح با علف های هرز محصولات زراعی ، باغی و گلخانه ای
7 - تولید حشرات مفید
8 - شناسایی آفات ، بیماریها و علف های هرز منطقه و تشکیل هرباریوم
محور فعالیت (فنی – آب وخاک) مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - اجرای طرح یکپارچه سازی اراضی و تجهیز و نوسازی مزارع
2 - برقی کردن چاه های کشاورزی
3 - انتخاب سیستمهای آبیاری نوین و اقدام در جهت افزایش کارایی مصرف آب
4 - تهیه طرح جامع توسعه کشاورزی حوزه شرکت
5 - اصلاح اراضی و نظارت بر اجرای تغییر کاربری اراضی
6 - احداث جاده های دسترسی به مزارع
7 – اجرای طرح های پوشش انهار
8 – مطالعات خاک شناسی نیمه تفصیلیدقیق اراضی و مطالعات حاصلخیزی خاک
9 - لایروبی و مرمت قنوات
10 - احداث گوراب و تغذیه سفره های زیرزمینی
محورهای فعالیت (فنی- آموزش وترویج) مدیر عامل شرکت تعاونی
1 - احداث ویدئو کلوپ ترویجی در شرکت
2 – تنظیم تقویم زراعی در محدوده شرکت
3 - آموزش فنی و حرفه ای کارکنان شرکت
4 - استفاده از وسایل ارتباط جمعی مثل رادیو و غیره
5 - تشکیل کارگاه و کلاسهای آموزشی در زمینه های مختلف با هماهنگی و حضور کارشناسان ترویج شهرستان
6 - تهیه نمودار از آمار و اطلاعات و فعالیت های شرکت
7 - ترویج فنون و روشهای جدید در امور باغی و زراعی و دامی
8 - ایجاد مزارع نمایشی در محدوده شرکت
9 - اجرائی بازدید های دسته جمعی از شرکتهای موفق
10 - تهیه آلبوم نظام بهره برداری حوزه عمل شرکت
11 - تعیین نیازهای آموزشی ودعوت از کارشناسان مطلع جهت تشکیل کلاس یا بازدید از منطقه حهت بررسی مسائل
12 - گروهبندی اعضاء براساس سن ومیزان تحصیل وسوادبه منظور ساماندهی امور آموزشی
محور فعالیت (فنی – باغبانی) مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
اصلاح و توسعه کشت گل و گیاه زینتی و احداث گلخانه های تولید گل و گیاه در محدوده شرکت
اصلاح و توسعه کشت گیاهان داروئی ، گل محمدی و زعفران
توسعه باغات از طریق افزایش سطح زیر کشت حوزه با استفاده از اراضی بایر و موات
تبدیل سیستمهای آبیاری غرقابی به قطره ای جهت بالا بردن راندومان آبیاری
اجرای صحیح هرس باغات در محدوده شرکت با امکانات شرکت و انعقاد قرار داد
اجرای طرح تغذیه گیاه بر اساس آزمون خاک و برگ و استفاده از کودهای ریزمغذی در باغات به روش چال کود
ایجاد توتستان جهت پرورش کرم ابریشم
مکانیابی محل های جدید برای توسعه باغات
اصلاح و احیاء باغات بر اساس الگو های جدید
10 - ایجاد نهالستان جهت تهیه نهالهای مورد نیاز اعضاء
حوزه فعالیت (فنی – زراعی) مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1. اجاره اراضی در محدوده شرکت وکشت صحیح آن به منظور جلوگیری از خرد شدن اراضی
2. انتخاب ارقام جدید پر محصول زراعی با همکاری مراکز تحقیقاتی
3. تدوین برنامه سالیانه وتقویم زراعی جهت محصولات حوزه عمل شرکتهاباتوجه به اولویت محصولات استراتژیک
4. استفاده صحیح از بقایای گیاهی بمنظور بهبود کیفیت فیزیکی خاک وکاهش تعداد آبیاری
5. استفاده از کودهای ریز مغذی وماکرو با توجه به آزمون خاک در محدوده شرکت
6. تلاش در جهت بیمه محصولات کشاورزی
7. نظارت بر رعایت آیش وتناوب محصولات زراعی
8. نظارت واداره امور تولید وبهره برداری صحیح از طریق تلفیق عوامل اصلی مدیریت – فن –نیروی انسانی – اعتبار وابزار ووسایل کاربا سرکشی از مزارع حوزه عمل شرکت
9. تمرکز وتوسعه فعالیت های زراعی با اجرایی الگوی کشت ویکجا کشتی محصولات در محدوده شرکت
10. نظارت براجرای عملیات کاشت،داشت،برداشت مکانیزه در محدوده شرکت
11. افزایش میزان سطح زیر کشت حوزه عملیاتی با استفاده از اراضی بایر- موات ومسلوب
12. نظارت بر تهیه وتولید نشاء وبذر محصولات رایج در منطقه
محور فعالیت اجتماعی مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - برگزاری و تشکیل جلسات مستمر با اعضای تعاونی
2 - ایجاد هماهنگی و ارتباط مستمر با واحدهای مرتبط دولتی
3 - همکاری در امور رفاهی اعضای شرکت و فرزندان آنها
4 - مشارکت اعضاء در فرایند تصمیم گیری و سرمایه گذاری در شرکت
5 - بررسی سلایق مردم از نظر کالاهای مصرفی ، معیشتی و خدماتی مورد نیاز آنها
6 - همکاری و کمک در اجرای برنامه های عمرانی و اجتماعی روستاهای حوزه عمل شرکت
محور فعالیت خدماتی مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - توزیع نهاده های کشاورزی
2 - تشکیل صندوق پس انداز برای اعضاء
3 - فروش اموال منقول زائد فرسوده و تهیه وسایل و ماشین آلات مورد نیاز
4 - ارائه آمار و اطلاعات مورد نیاز شرکت
5 - ایجاد جایگاه سوخت وسایر فروشگاه های مرود نیاز
6 - احداث تعمیرگاه ماشین آلات
7 - تنظیم اداره سیستم حسابداری شرکت
8 - احداث دفتر کار وانبار و سایر تاسیسات
9 - پیش بینی بودجه سالیانه مورد نیاز شرکت
10 - تامین وسایل نقلیه مورد نیاز شرکت
11 - تامین وپیش بینی پرسنل مورد نیاز شرکت
12 - انجام امور پیمانکاری پروژه هادر محدوده شرکت
13 - تامین وام واعتبار مرود نیاز از منابع مختلف اعتباری
14 - اجرایه کلیه مصوبات هیئت مدیره و مجمع عمومی
15 - احداث فروشگاه قطعاتیدکی وتهیه وتوزیع امکانات حرفه ای مورد نیاز
محور فعالیت بازرگانی واقتصادی مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - صادرات و واردات محصولات
2 - پرورش کرم ابریشم درمحدوده شرکت
3 - حمل ونقل محصولات کشاورزی
4 - خرید وفروش محصولات
5 - احداث واحدهای گاوداری ودامپروری
6 - ایجاد تهیه سردخانه های ثابت وسیار
7 - مشارکت با شرکتها وموسسات تولیدی وسرمایه گذاری در آنها
8 - ایجاد نمایشگاه از تولیدات شرکت درزمینه های مختلف
9 - ایجاد صنایع جمع آوری،طبقه بندی،بسته بندی،نگهداری وتبدیلی
10 - ایجاد مراکز جهت توزیع عادلانه محصولات شرکت
11 - ایجاد کارخانجات وکارگاه های صنایع روستائی ودستی
12 - احداث واحدهای بوجاری بذور
13 - احداث واحدهای مرغداری
14 - بازاریابی محصولات
15 - پرورش زنبور عسل در محدوده شرکت
دارا بودن عملکرد بالا در همه زمینه های اقتصادی ، فرهنگی ، فنی و زیست محیطی
برخورداری از سازمان ومدیریت علمی وتخصصی
یکپارچگی در اراضی وکشت که در چارچوب سازمان ومدیریتی نوین وامروزی تامین شده است.
دست یابی به سطح نسبتاً بالای از اطلاعات
دارا بودن تکنولوژی نسبتاً باالا
بهزراعی و انجام عملیات زیر بنایی
برخوردار از نیروی انسانی نسبتاًبا سواد وآگاه
برخورداری از سطح توسعه نسبتاً بالا
فضا ومحیط طبیعی وبویژه فرهنگی ، اجتماعی واقتصادی مناسبی که این واحد ها در بسترآن به فعالیت تولید می پردازند.
همسویی وهماهنگی با فرآیند توسعه متوازن در جامعه
تنوع فعالیتها وچند کار کردی بودن
دارا بودن روند روبه رشد وگسترش
ویژگیهای اختصاصی شرکت های سهامی زراعی:
زارعین متشکل در نظام بهره برداری مبتنی بر شرکت های سهامی زراعی با واگذاری حق استفاده دائم ومطلق از اراضی تحت تصرف ومالکیت خود به شرکت ، تمامی حقوق مربوط به مدیریت را از حالت فردی به صورت جمعی درآورده است ومحدودیتی نیزدر حقوق مالکیت ایجاد میکنند بطوریکه حالت عادی اراضی از بین رفته وبه صورت مشاع مورد بهره برداری قرار میگیرد. عامل کار همچنان در اختیار بهره بر داران قرار داشته بطوریکه میتوانند همکاری ومشارکت در امور زراعی ویا سایر فعالیت های دیگر شرکت را پذیرا باشند ویا اینکه از کار مستقیم بر روی زمین صرفنظر نمایند که در اینصورت شرکت از نیروی کار با پرداخت اجرت استفاده میکند به سخن دیگر شرکتهای سهامی زراعی با استفاده از حقوقی که زارعین سهامداربه آن واگذار نموده اند بر مبنای مالکیت فردی زارعین استوار است ولی دارای مدیریت گروهی بوده وازسازمان کار جمعی بهره مند است.
کم وکیف عملکرد:
بالا بودن کم وکیف میزان عملکرد در ابعاد وزمین های گوناگون از جمله بازدهی عوامل تولید ،میزان بهره وری ،رشد تولید ،سود در هکتار،افزایش درآمد کشاورزان ، ارتقاء سطح زندگی و رفاه نسبی آنان ،رشد سطح آگاهی و ویژکیهای شخصیتی کشاورزان،حفظ یکپارچگی اراضی وکشت، انجام عملیات زیر بنایی ، بهزراعی،ارتقاءسطح مکانیزاسیون وکاربرد روشها وفنون نوین کشاورزی وبالاخره حفظ منابع، صرفه جوی در مصرف آب وجلوگیری ازضایعات.
نرم افزاری:
شرکتهای سهامی زراعی دارای سازمان ومدیریت علمی وتخصصی مرکب از اجزاء وعناصری است که با یکدیگر رابطه منطقی وعقلایی دارند ودر ارتباط باهم امکان افزایش بهره وری وسود را در هر واحد فراهم میسازند.
دراین نظام هدف تولید عمدتاً تولید برای فروش وکسب سود است واز لحاظ تطابق با سازوکاربازار از وضعیت مناسبتری برخوردارند . شیوه تصرف زمین عمدتاً ملکی است ومالک شخصیت حقوقی است.تملک از تصرف جدا بوده وابزار وماشین آلات واحدها بیشتر در تملک بهره برداری است.سازمان ومدیریت رسمی واز نوع روابط سرد وعقلایی مبتنی بر معیارهای محقق چون کار وسرمایه است.
سخت افزاری:
اراضی شرکتهای سهامی زراعی شامل قطعات بزرگ ویکپارچه ای است که بطور مکانیزه وبا استفاده از روشهاوفنون نوین کشاورزی کشت میشوند . وعلاوه بر فعالیت های زراعی بخش قابل توجهی از این واحدها دارای اراضی مشجر وباغات میوه وفعالیت های دامی وصنعتی هستند. وسعت ساختمان وتاسیسات،تعداد وسایل نقلیه وسطح مکانیزاسیون واحدهای نظام بهره برداری سهامی زراعی از همه دیگر انواع نظامهای بهره برداری بیشتر است واز این نظر مجهزترین نوع واحدهای بهره برداری کشاورزی به شمار می روند.
نیروی انسانی:
نیروی انسانی واحدهای سهامی زراعی را کارکنان غیرعضو و عضومزدبگیر تشکیل می دهند.
متوسط سالهای تحصیل ،سطح آگاهی اجتماعی ودانش علمی وفنی ونیز میزان رشد ویژگیهای شخصیتی کارکنان بالا است.سطح رفاه زندگی ورضامندی شغلی کارکنان بالا است.وآنهاواحد ذیربط خود را مناسبنرین ومطلوبترین واحد بهره برداری معرفی کرده اندودر توجیه نظرات خود به امکان سرمایه گذاری ،همکاری،استقلال در مدیریت ویکپارچگی اراضی اشاره کرده اند. علاقه کارکنان به واحدهای خود ومناسب ومطلوب دانستن آن یکی از عوامل مثبت وموثر در رشد وتوسعه نظام بهره برداری مناسب ومطلوب در ایران است.
محیطی:
واحدهای این نظام در محیط فرهنگی ،اجتماعی ،اقتصادی وصنعتی نسبتاً توسعه یافته تری قرار دارند . این امر موید این است که شرکتهای سهامی زراعی بعنوان یکی از تشکلهای نوین کشاورزی با ساختارهای توسعه یافته فرهنگی ،اجتماعی ،اقتصادی وصنعتی ، هماهنگی وهمبستگی بیشتری دارند وخود نیز در تحول ساختارهای فرهنگی ،اجتماعی واقتصادی سنتی موثر بوده اند.
ویژگیهای اختصاصی شرکتهای تعاونی تولید روستایی:
تعاونی تولید نوعی نظام بهره برداری است در شکل حقوقی یک تشکل اقتصادی تولید کشاورزی غیره دولتی که از مدیریتی نسبتاً علمی وتخصصی برخوردار است وبا اتکاء به نیروی مردمی (اعضاء)وبا تصمیمات مشارکت جویانه از طریق مجامع عمومی وهئیت مدیره ضمن حفظ اصل مالکیت و در نتیجه با انگیزه های فردی و خانوادگی تاسیس و فعالیت می نماید.
کم وکیف عملکرد:
واحد های تعاونی تولید در زمینه های زیر نسبتاً موفق بوده است ودر چند زمینه خاص بویژه بازدهی نیروی کار وسود سرانه وجلب رضایت کشاورزان جایگاه ممتاز دارند:
¢ اقتصادی
¢ اجتماعی
¢ فرهنگی
¢ فنی
زیست محیطی
نرم افزاری:
شرکتهای تعاونی تولید از سازمان ومدیریت نوین ونسبتاً علمی وتخصصی برخوردارند ودر قالب چنین سازمانی است که انرژی ها ونیروهای پراکنده روستای ازوحدت انسجام جمعی عام برخوردار میشوند وفرصتی مناسب پدید می آید تا با حفظ هویت ها وانگیزه های فردی و خانوادگی خود با یکدیگر به مشارکت ،همکاری وهمیاری متقابل بپردازند. بنابراین میتوان گفت خانوارهای عضو شرکتهای تعاونی تولید از نوع یگانگی وهمبستگی ارگانیک با حفظ هویت ها برخوردارند. در تعاونی تولید تملک از تصرف واین دواز مدیریت مزرعه جدا نیست ودر واقع وحدت سه اصل مالکیت، حاکمیت و عاملیت در سطح مزرعه حفظ میشود .سازمان کار در مزرعه خانوادگی وغیره رسمی ودر سطح شرکت رسمی وعقلایی است.
سخت افزاری:
شرکتهای تعاونی تولید با انجام عملیات زیر بنای وبهزراعی،یکپارچه کردن اراضی وکشت ،تامین ابزار وماشین آلات برای استفاده اعضاء وفراهم آوردن موجبات لازم برای حداکثر استفاده از منابع به صورت جمعی وتعاونی در ردیف واحدهای بزرگ تولید کشاورزی قرار می گیرند.
هر خانوار عضو با زمین خود با حفظ مرزبندی ،جزیی از قطعه بزرگتری راتشکیل می دهد که به صورت یکپارچه با بهره گیری از ابزار وماشین آلات ونهاده هایی که به وسیله شرکت تامین می شوند طبق روشهای جدید وبا رعایت الگو کشت میشود.
نیروی انسانی:
میزان رشد وآگاهی وسطح دانش علمی وفنی ونیز ویژگیهای شخصیتی اعضای تعاونی های تولید در حد متوسط است از سطح رفاه نسبتاًمتوسطی برخوردارند ولی رضایت مندی شغلی در بین آنان بالا است.
اکثریت اعضائی این بهره برداریها ،تعاونی تولید را بدلیل امکان سرمایه گذاری برای برخورداری از همکاری وهمیاری متقابل وبهره مندی از هدایت ها وهمایتهای دولت وبهره وری وکسب سود ودرآمد بیشتر مناسبترین نوع نظام بهره برداری می دانند وبه آن علاقه مندند.
محیطی:
تعاونی های تولید بیشتر در مناطق کوهستانی ، دشت ،نیمه بیابانی وجلگه ای رشد وتوسعه پیدا کرده اند. اراضی تحت اختیار این واحدها درجه 2و3 بوده ودر بین دو یا چند روستا بعنوان یک حلقه میانچی وفاق وهمبستگی اقتصادی واجتماعی شکل یافته اند. روستاها از لحاظ فرهنگی واقتصادی در ردیف روستاهای نسبتاً کمتر توسعه یافته وفقیر بشمار می روند.
یادآوری برخی از قوانین ومقررات مربوط به تعاونی های تولید روستایی :
ماده 5 ازقانون تعاونی نمودن تولید ویکپارچه شدن اراضی در حوزه عمل شرکت های تعاونی تولید روستایی:
دولت مکلف است برای اجرای این قانون همه ساله اعتبار لازم را از محل اعتبار عمرانی یا بودجه جاری کشور بصورت کمک بلاعوض ویا وام در اختیار وزارت اصلاحات ارضی وتعاون روستایی بگذارد.
ماده 4 از آئین نامه اجرائی قانون تعاونی نمودن تولید ویکپارچه شدن اراضی در حوزه عمل شرکت های تعاونی تولید روستایی:
برای فراهم کردن موجبات حداکثربهره برداری از منابع آب وخاک در منطقه عمل شرکت های تعاونی روستایی واجد شرایط اعتبارات وامکاناتی که از محل اعتبار عمرانی دولت در اختیار وزارت تعاون وامور روستاها قرار داده می شود به دو طبقه تقسیم می شوند:
اول:تعلیمات عمرانی زیر بنایی که می بایستی از اعتبار عمرانی بلاعوض وقبل از انجام هرگونه اقدام لازم برای اجرای برنامه تعاونی کردن تولید یکپارچه شدن اراضی انجام پذیرند بشرح زیر:
الف:تهیه طرح جامع توسعه کشاورزی با انجام اقداماتی به شرح زیر:
تهیه نقشه های توپوگرافی وکاداستر اراضی.
انجام مطالعات خاکشناسی نیمه تفضیلی.
انجام مطالعات لازم به منظور تهیه سیاستهای کشاورزی وفعالیت های غیر کشاورزی منطقه.
تعیین مساحت وحدود قطعات مناسب برای کشاورزی .
تهیه طرح کامل شبکه های آبیاری وزهکشی درداخل قطعات وطرزارتباط آنها بادریچه های آبیاری عمومی منتهی به هر قطعه با توجه به سهمیه آب اختصاص داده شده برای هر هکتار در طرح های آبیاری.
تهیه برنامه کاشت انواع محصولات کشاورزی وتولید فرآورده های دامی با توجه به شرایط اقلیمی ونوع خاک وبازار فروش محصولات تولیدی.
تهیه نقشه های اجرائی تسطیح اراضی وقطعه بندی.
تهیه گزارش فنی درباره تاسیسات و تجهیزات و ماشین آلاتی که برای امکان حداکثر بهره برداری مورد نیاز شرکت ها می باشد از قبیل سردخانه ، انبار کشتارگاه وماشین های طبقه بندی محصولات وغیره.
تدوین برنامه عملیات اجرائی،با برآورد هزینه های مربوط وتوصیه نحوه تدارک منابع مالی لازم برای شرکت تعاونی وانجام هرگونه اقدام ومطالعات زیر بنایی دیگر.
ذ:خرید وسایل نقلیه مورد احتیاج کارمندان وزارت تعاون وامور روستاها برای سرپرستی واداره امور شرکت های تعاونی روستایی وهزینه های جاری این وسایل.
س: ایجاد شبکه های آبیاری اصلی درجه 1 و 2 و3 وزهکشی اصلی تا قطعاتی که مساحت آن در طرح جامع توسعه کشاورزی منطقه تعیین شده است.
ش:آموزش فنی وحرفه ای کارکنان شرکت تعاونی روستایی وتامین کارشناسان لازم برای پیاده کردن برنامه ومدیریت ونظارت بر عملیات.
محورهای فعالیت مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - محور فنی
2 - محور بازرگانی و اقتصادی
3 - محور خدماتی
4 - محور اجتماعی
محور فعالیت فنی مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - شیلات و آبزیان
2 - دام و طیور
3 - مکانیزاسیون
4 - باغبانی
5 - زراعت
6 – امور آب و خاک
7 - گیاهپزشکی
8 - آموزش و ترویج
محورهای فعالیت (فنی- مکانیزاسیون)مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - خرید و بکارگیری ماشین آلات سنگین و سبک مورد نیاز در محدوده عمل
2 - بررسی و تعیین میزان ماشین آلات موجود در منطقه و شناسایی امکانات
3 - تاسیس و راه اندازی واحد مکانیزاسیون با مدیریت شرکت
4 - استفاده از کارنده ها در جهت کاهش مصرف بذر و استفاده بهینه از کودهای شیمیایی
5 - نظارت و ساماندهی امکانات ماشینی در منطقه مربوط به بخش خصوصی
محورهای فعالیت (فنی-گیاهپزشکی)مدیر عامل شرکت تعاونی
1 - مبارزه صحیح و به موقع با بیماریهای محصولات
2 - مبارزه بیولوژیکی
3 - تنظیم دقیق سمپاشهای منطقه و کالیبراسیون کردن آنها
4 – همکاری در کنترل آفات و بیماریهای قرنطینه ای
5 - مبارزه صحیح و به موقع با آفات محصولات زراعی و باغی و گلخانه ای
6 - مبارزه به موقع و صحیح با علف های هرز محصولات زراعی ، باغی و گلخانه ای
7 - تولید حشرات مفید
8 - شناسایی آفات ، بیماریها و علف های هرز منطقه و تشکیل هرباریوم
محور فعالیت (فنی – آب وخاک) مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - اجرای طرح یکپارچه سازی اراضی و تجهیز و نوسازی مزارع
2 - برقی کردن چاه های کشاورزی
3 - انتخاب سیستمهای آبیاری نوین و اقدام در جهت افزایش کارایی مصرف آب
4 - تهیه طرح جامع توسعه کشاورزی حوزه شرکت
5 - اصلاح اراضی و نظارت بر اجرای تغییر کاربری اراضی
6 - احداث جاده های دسترسی به مزارع
7 – اجرای طرح های پوشش انهار
8 – مطالعات خاک شناسی نیمه تفصیلیدقیق اراضی و مطالعات حاصلخیزی خاک
9 - لایروبی و مرمت قنوات
10 - احداث گوراب و تغذیه سفره های زیرزمینی
محورهای فعالیت (فنی- آموزش وترویج) مدیر عامل شرکت تعاونی
1 - احداث ویدئو کلوپ ترویجی در شرکت
2 – تنظیم تقویم زراعی در محدوده شرکت
3 - آموزش فنی و حرفه ای کارکنان شرکت
4 - استفاده از وسایل ارتباط جمعی مثل رادیو و غیره
5 - تشکیل کارگاه و کلاسهای آموزشی در زمینه های مختلف با هماهنگی و حضور کارشناسان ترویج شهرستان
6 - تهیه نمودار از آمار و اطلاعات و فعالیت های شرکت
7 - ترویج فنون و روشهای جدید در امور باغی و زراعی و دامی
8 - ایجاد مزارع نمایشی در محدوده شرکت
9 - اجرائی بازدید های دسته جمعی از شرکتهای موفق
10 - تهیه آلبوم نظام بهره برداری حوزه عمل شرکت
11 - تعیین نیازهای آموزشی ودعوت از کارشناسان مطلع جهت تشکیل کلاس یا بازدید از منطقه حهت بررسی مسائل
12 - گروهبندی اعضاء براساس سن ومیزان تحصیل وسوادبه منظور ساماندهی امور آموزشی
محور فعالیت (فنی – باغبانی) مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
اصلاح و توسعه کشت گل و گیاه زینتی و احداث گلخانه های تولید گل و گیاه در محدوده شرکت
اصلاح و توسعه کشت گیاهان داروئی ، گل محمدی و زعفران
توسعه باغات از طریق افزایش سطح زیر کشت حوزه با استفاده از اراضی بایر و موات
تبدیل سیستمهای آبیاری غرقابی به قطره ای جهت بالا بردن راندومان آبیاری
اجرای صحیح هرس باغات در محدوده شرکت با امکانات شرکت و انعقاد قرار داد
اجرای طرح تغذیه گیاه بر اساس آزمون خاک و برگ و استفاده از کودهای ریزمغذی در باغات به روش چال کود
ایجاد توتستان جهت پرورش کرم ابریشم
مکانیابی محل های جدید برای توسعه باغات
اصلاح و احیاء باغات بر اساس الگو های جدید
10 - ایجاد نهالستان جهت تهیه نهالهای مورد نیاز اعضاء
حوزه فعالیت (فنی – زراعی) مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1. اجاره اراضی در محدوده شرکت وکشت صحیح آن به منظور جلوگیری از خرد شدن اراضی
2. انتخاب ارقام جدید پر محصول زراعی با همکاری مراکز تحقیقاتی
3. تدوین برنامه سالیانه وتقویم زراعی جهت محصولات حوزه عمل شرکتهاباتوجه به اولویت محصولات استراتژیک
4. استفاده صحیح از بقایای گیاهی بمنظور بهبود کیفیت فیزیکی خاک وکاهش تعداد آبیاری
5. استفاده از کودهای ریز مغذی وماکرو با توجه به آزمون خاک در محدوده شرکت
6. تلاش در جهت بیمه محصولات کشاورزی
7. نظارت بر رعایت آیش وتناوب محصولات زراعی
8. نظارت واداره امور تولید وبهره برداری صحیح از طریق تلفیق عوامل اصلی مدیریت – فن –نیروی انسانی – اعتبار وابزار ووسایل کاربا سرکشی از مزارع حوزه عمل شرکت
9. تمرکز وتوسعه فعالیت های زراعی با اجرایی الگوی کشت ویکجا کشتی محصولات در محدوده شرکت
10. نظارت براجرای عملیات کاشت،داشت،برداشت مکانیزه در محدوده شرکت
11. افزایش میزان سطح زیر کشت حوزه عملیاتی با استفاده از اراضی بایر- موات ومسلوب
12. نظارت بر تهیه وتولید نشاء وبذر محصولات رایج در منطقه
محور فعالیت اجتماعی مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - برگزاری و تشکیل جلسات مستمر با اعضای تعاونی
2 - ایجاد هماهنگی و ارتباط مستمر با واحدهای مرتبط دولتی
3 - همکاری در امور رفاهی اعضای شرکت و فرزندان آنها
4 - مشارکت اعضاء در فرایند تصمیم گیری و سرمایه گذاری در شرکت
5 - بررسی سلایق مردم از نظر کالاهای مصرفی ، معیشتی و خدماتی مورد نیاز آنها
6 - همکاری و کمک در اجرای برنامه های عمرانی و اجتماعی روستاهای حوزه عمل شرکت
محور فعالیت خدماتی مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - توزیع نهاده های کشاورزی
2 - تشکیل صندوق پس انداز برای اعضاء
3 - فروش اموال منقول زائد فرسوده و تهیه وسایل و ماشین آلات مورد نیاز
4 - ارائه آمار و اطلاعات مورد نیاز شرکت
5 - ایجاد جایگاه سوخت وسایر فروشگاه های مرود نیاز
6 - احداث تعمیرگاه ماشین آلات
7 - تنظیم اداره سیستم حسابداری شرکت
8 - احداث دفتر کار وانبار و سایر تاسیسات
9 - پیش بینی بودجه سالیانه مورد نیاز شرکت
10 - تامین وسایل نقلیه مورد نیاز شرکت
11 - تامین وپیش بینی پرسنل مورد نیاز شرکت
12 - انجام امور پیمانکاری پروژه هادر محدوده شرکت
13 - تامین وام واعتبار مرود نیاز از منابع مختلف اعتباری
14 - اجرایه کلیه مصوبات هیئت مدیره و مجمع عمومی
15 - احداث فروشگاه قطعاتیدکی وتهیه وتوزیع امکانات حرفه ای مورد نیاز
محور فعالیت بازرگانی واقتصادی مدیر عامل شرکت تعاونی تولید روستایی
1 - صادرات و واردات محصولات
2 - پرورش کرم ابریشم درمحدوده شرکت
3 - حمل ونقل محصولات کشاورزی
4 - خرید وفروش محصولات
5 - احداث واحدهای گاوداری ودامپروری
6 - ایجاد تهیه سردخانه های ثابت وسیار
7 - مشارکت با شرکتها وموسسات تولیدی وسرمایه گذاری در آنها
8 - ایجاد نمایشگاه از تولیدات شرکت درزمینه های مختلف
9 - ایجاد صنایع جمع آوری،طبقه بندی،بسته بندی،نگهداری وتبدیلی
10 - ایجاد مراکز جهت توزیع عادلانه محصولات شرکت
11 - ایجاد کارخانجات وکارگاه های صنایع روستائی ودستی
12 - احداث واحدهای بوجاری بذور
13 - احداث واحدهای مرغداری
14 - بازاریابی محصولات
15 - پرورش زنبور عسل در محدوده شرکت
+ نوشته شده در شنبه یکم خرداد ۱۳۹۵ ساعت 3:59 توسط امیر
|