لردگان........سردشت........اتشگاه

نیاز اکولوژیکی:

برای کشت ختمی بری از اقلیمهایی که از نظر نور مناسبند و بادهای موسی شدید نمی وزند، باید استفاده نمود. بذر گیاه در دمای 8 تا10 درجه سانتی گراد قادر به رویش است .اگر چه رشد و نمو این گیاه در مناطق خشک بخوبی صورت می گیرد ولی گیاه در مرحله ساقه دهی به رطوبت کافی نیاز دارد. نور کافی و هوای خشک سبب تولید مقدار فراوانی گل می شود. خاکهای نرم رسی با ضخامت زیاد و غنی از مواد غذایی برای کشت گیاه مناسب است رطوبت زیاد برای گیاه مناسب نیست و سبب کاهش عملکرد گل می شود.

آماده سازی خاک:

در فصل پائیز پس از اضافه نمودن کودهای حیوانی کاملاً پوسیده شخم عمیقی به زمین زده می شود. سپس 30 تا 50 کیلوگرم در هکتار ازت و 30 تا 50 کیلوگرم اکسید فسفر و 30 تا 50 کیلوگرم اکسید پتاس به خاک اضافه نموده و به وسیله دیسک آنها را تا عمق 15 تا 20 سانتی متری خاک مخلوط می کنند. در اواخر زمستان زمین را تسطیح و بستر خاک را برای کشت بذر آماده می کنند.

تاریخ و فواصل کاشت:

گل ختمی را با اکثر گیاهان می توان به تناوب کشت نمود. لیکن بهتر است با گیاهانی به تناوب کشت شوند که زمین را از مواد و عناصر غذایی تهی نکنند کشت مداوم گیاه در یک زمین مناسب نیست و بهتر است تکرار کشت آن در یک زمین پس از سه سال انجام گیرد. اواخر اسفند و اوایل فروردین زمان مناسب برای کشت مستقیم گیاه است. بذرها در ردیفهایی به فاصله 60 تا 70 سانتی متر کشت می شوند.عمق بذر در هنگام کاشت 3 تا 5/3 سانتی متر باید باشد. برای هر هکتار زمین به سه تا پنج کیلوگرم بذر با کیفیت نیاز است. زمان مناسب برای کاشت بذر در خزانه، پائیز (اوایل مهر) می باشد. در این صورت بذرها در ردیفهایی به فاصله هفت تا هشت سانتی متر کشت می شوند. عمق بذر بین 5/1 تا 2 سانتی متر مناسب است. برای هر هکتار به 8/1 کیلوگرم بذر نیاز است در اواخر اسفند و اوایل بهار نشاء ها را در ردیفهایی به فاصله 70 سانتی متر و فاصله دو بوته در طول ردیف 20 تا 25 سانتی متر باید به زمین اصلی منتقل کرد.

کاشت:

تکثیر گل ختمی توسط بذر به دو روش مستقیم و غیر مستقیم صورت می گیرد. کاشت مستقیم : در اواخر اسفند و اوایل فروردین اقدام به کشت ردیفی بذرها در زمین اصلی می شود بذرها در ردیفهایی به فاصله 60 تا 70 سانتی متر کشت می شوند. عمق بذر در هنگام کاشت باید 3 تا 5/3 سانتی متر باشد. پس از کشت برای ایجاد تراکم در بستر سطحی خاک انجام غلتک مناسب ضرورت دارد و سبب هماهنگی در رویش بذرها می شود پس از کشت باید بلافاصله زمین را آبیاری کرد این روش تکثیر اگر هزینه کمتری دارد اما از آنجا که گیاهان با تاخیر به گل می روند(اولین گلها در اواسط تابستان ظاهر می شوند). روش مناسبی برای کشت گل ختمی نیست و کمتر از آن استفاده می شود. کاشت غیر مستقیم : در پائیز (اوایل مهر ماه) اقدام به کاشت بذر در خزانه می شود. بذرها در ردیفهایی به فاصله هفت تا هشت سانتی متر کشت می شوند عمق بذر بین 5/1 تا 2 سانتی متر مناسب است. با آبیاری منظم و وجین علف های هرز بذرها پس از 10 تا 15 روز سبز می شوند. در صورتیکه تراکم گیاهان در طول ردیف ها زیاد باشد در اواخر مهر به تنک کردن آنها اقدام می شود. با آغاز فصل سرما (اواخر پائیز) به منظور جلوگیری از سرما زدگی با پوشش نایلونی سطح خزانه را باید پوشاند. اواخر اسفند زمان مناسبی برای انتقال نشاء ها به زمین اصلی است. تکثیر گل ختمی به روش غیر مستقیم هزینه زیادی دارد اما از آنجائیکه گیاهان زودتر به گل می روند و گلهای حاصله از کمیت و کیفیت مناسبی برخوردارند لذا در اکثر جاها از این روش برای تکثیر گیاه استفاده می شود.

داشت:

چنانچه گل ختمی به روش مستقیم تکثیر شود و بوته ها در طول ردیف ها متراکم باشند آنها را باید تنک کرد بطوریکه در هر متر طولی 8 تا 10 بوته رشد کند. زمان مناسب برای تنک کردن گیاهان در طول ردیف ها در مرحله دو تا سه برگی است برای تنک کردن چنانچه از ماشین استفاده شود حرکت ماشین باید در خلاف جهت ردیف ها باشد. در طول رویش گیاهان دو تا سه بار باید اقدام به وجین علف های هرز نمود. به علت حساس بودن گیاه به علف کش ها مبارزه شیمیایی با علف های هرز مناسب نیست و وجین باید توسط انسان یا ماشین (کولتیواتور) صورت گیرد. گیاهان درمرحله ساقه دهی باید آبیاری شوند. از مهمترین بیماریهای گل ختمی قارچ عامل بیماری زنگ است. برای جلوگیری از گسترش این بیماری بذرهای حاصل از بوته های سالم را باید کشت نمود. ضد عفونی کردن بذرها با غوطه ور کردن آنها در محلول دو در هزار سولفات مس به مدت یک و نیم ساعت توصیه می‌شود. برای مبارزه با این بیماری از محلول قارچ کش 4/0 درصد زینب (zineb) یا محلول 2/0 درصد دیتان به صورت محلول پاشی می توان استفاده نمود.

برداشت:

گلها را باید در هوای خشک و غیر بارانی برداشت کرد. گلبرگها، بدون کاسبرگ باید جمع آوری شوند ، گلها بندرت به صورت کامل و همراه با کاسه گل (کاسبرگها) برداشت می شوند. از مرحله باز شدن گلها تا پژمرده شدن و ریختن آنها زمان نسبتاً طولانی وجود دارد لذا می توان به صورت منظم و بتدریج گلها را برداشت کرد و پس از جمع آوری توسط جریان نسیم ملایم یا خشک کن های الکتریکی در درجه حرارت 40 تا 50 درجه سانتی گراد خشک نمود. عملکرد گل خشک 25/0 تا 4/0 تن در هکتار است.

http://mokhtaleph.blogfa.com))

پراکندگی گل ختمی در ایران:

این گیاه در اطراف تهران، نواحی مختلف البرز، اطراف رودخانه کرج، اراک، آذربایجان، نواحی شمالی ایران، کردستان واصفهان پراکندگی دارد.

خواص داروئی:

ختمی از نظر طب قدیم ایران سرد و تر است و بطور کلی روی تمام اعضای بدن مخصوصا روده ها ، ریه ها ، معده ، کلیه ها و مثانه موثر است .

گل ختمي انواع مختلفي دارد كه هر كدام رنگهاي متفاوتي دارند از جمله زرد، قرمز، بنفش و سفيد.

ختمي هايي كه گل سفيد دارند كاربرد درماني بيشتري دارند. گل ختمي از اواسط خرداد تا اواخر پاييز گل دارد.

موارد درماني آن بيشتر برگ و گل اين گياه است. گل اين گياه را به صورت درماني براي ناراحتي هاي تنفسي مثل آسم، برونشيت و سرفه به كار مي برند. در ناراحتيهاي نادر آسم پودر كرده اين گياه باعسل كاربرد موثري دارد. اين گياه همچنين در عفونت هاي ريوي جوابگوي خوبي است.

اگر در موقع استفاده برگ و گل آن با هم مخلوط شود بهتر است البته در موارد درماني گل ارجح تر است. اصولاً چون اين گياه لعاب زيادي دارد براي شوره سر مورد استفاده قرار مي گيرد و همچنين براي طراوت و شادابي پوست صورت از ماسك آن استفاده مي شود.

اين گياه يكي از داروهايي است كه پوست اندازي را سريع و شادابي پوست را تضمين مي كند و ضد عفوني كننده بسيار خوب و ضد قارچ مي باشد.

اين گياه در موارد ريزش مو، شوره و چربي سر استفاده مي شود. داروي خوبي براي لنيت بخشيدن به دستگاه گوارشي است كه در موارد يبوست از آن استفاده مي شود.

قسمتهاي مورد استفاده اين گياه، گل، برگ و ريشه آن است. ريشه عميق و طولاني دارد كه آن را له مي كنند و مي شویند و سريع خشك كرده و از آن استفاده مي كنند.

تمام موارد درماني كه در مورد گل و برگها گفته شد در مورد ريشه ي اين گياه هم صادق است.

 http://www.fruit.ir/herbal/gole-khatmi.htm))

خواص گل ختمی

1.ملین و برطرف کننده یبوست است.

2.بیماریهای تنفسی را برطرف می کند.

3.سرفه های خشک را از بین می برد.

4.برای رفع گلو درد جوشانده گل ختمی را غرغره کنید.

خواص ریشه ختمی

1.ناراحتی های پوستی را برطرف می کند و پوست را نرم می سازد .

2.سرفه های خشک را از بین می برد.

3.تب راپائین می آرود .

4.اسهال خونی را شفا می بخشد .

5.ادرار را زیاد می کند.

6.تورم را رفع می کند.

8.ناراحتی های دستگاه ادراری را برطرف می کند.

9.قند خون را تنظیم می کند.

خواص برگ ختمی

1.ضماد برگ ختمی در برطرف کردن دمل ها و ورم معده موثر است .

2.برای التیام شکستگی ها ، برگ ختمی را بصورت ضماد درآورده و روی محل شکستگی بگذارید .

3.ضماد برگ ختمی در برطرف کردن درد سیاتیک مفید است .

4.رعشه را برطرف می کند.

5.ورم بناگوش را با ضماد برگ ختمی درمان کنید.

مضرات

ختمی گیاه مفید و بی ضرری است فقط زنان باردار و مادران شیرده باید از زیاد خوردن آن پرهیز کنند و کسانیکه سرد مزاج هستند باید ختمی را با عسل بخورند .

(گروه سلامت سایت تبیان زنجان - http://tebyan-zn.ir/healthy_safe_life.html)

در گذشته که مانند امروز مواد ضد عفونی مصنوعی فراوان نبود، پزشکان برای ضد عفونی زخم ها از گل ختمی استفاده می کردند. سایر گل ها نیز فوایدی نظیر آن داشتند.تنقیه گل ختمی مهده را ضد عفونی می کند و زخم های آن را التیام می دهد. برای شستشوی زخم ها در گذشته از گل ختمی استفاده می کردند. و هنوز هم برای زرد زخم معمول است. و هیچ یک از داروهای گران قیمت امروز جای آن را نگرفته است.

( طب الکبیر یا فرشته ی نجات ، تألیف محمد سرورالدین ، ص 30 )

محمدصالحی سورمقی استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران اظهار داشت: گل ختمی یکی از داروهای گیاهی است که دارای موسیلاژی است.

وی گفت: گل ختمی جزو گیاهان لعاب دار است و گیاهان لعاب دار گیاهانی هستند که سرشار از ترکیبات قندی به نام موسیلاژ هستند که برای نرم کردن مجرای تنفسی بسیار اهمیت دارد.

استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران بیان داشت: خیلی از افراد زمانی که دچار سرماخوردگی می‌شوند مجاری تنفسی آنها خشک و تحریکات آن کاهش پیدا می‌کند به همین دلیل افراد مدام سرفه‌های خشک می‌کنند.

می‌توان جوشانده گل ختمی را با یک قاشق عسل مصرف کرد که این محلول ضدسرفه قوی است و تاثیر آن را دو برابر می‌کند. گل ختمی از جمله گیاهانی است که در کشورهای اروپایی داروهای فراوانی از آن تهیه کردند.

وی بیان کرد: برخی از گیاهان داروی که دارای ترکیبات لعاب دار هستند مانند گل ختمی و گل بنفشه را نباید روی شعله مستقیم آن را قرار داد به دلیل آنکه حرارت مستقیم موجب می‌شود که ترکیبات گیاه تغییر پیدا کند. (منبع : farsnews.com)

مریم‌گلی                                 

فرمانرو: گیاهان

دسته: گیاهان گلدار

رده: دولپه‌ای‌ها

راسته: لب‌گلی‌ها

تیره: نعنائیان

سرده: مریم‌گلی‌ها

گونه: S. officinalis

نام علمی: Salvia officinalis

مریم‌گلی (نام لاتین: Salvia officinalis) گیاهی است چند ساله و علفی، ریشه راست و دارای انشعابات فراوان ساقه راست و ارتفاع آن بین ۸۰-۵۰ سانتی متر می‌باشد. ساقه‌های جوان به رنگ سبز تیره وپوشیده از کرکهای انبوه و خاکستری رنگ است. با افزایش عمر گیاه، ساقه چوبی و رنگ آن قهوه‌ای می‌شود. برگها بلند ونیزه‌ای شکل می‌باشند. برگهای پایینی دارای دمبرگ بلند هستند در حالی که برگهای قسمت فوقانی ساقه، دمبرگ کوتاهی دارند. سطح فوقانی و تحتانی برگها پوشیده از کرکهای ظریف می‌باشد.گلها به رنگ بنفش متمایل به آبی، صورتی یا سفید و به صورت مجتمع در قسمت فوقانی ساقه‌ها روی چرخه‌های مخصوصی مشاهده می‌شوند.روی هرچرخه ۸-۵ گل وجود دارد. میوه فندقه و به رنگ قهوه‌ای روشن یا تیره‌است. قطر تاج گیاه حدود ۵۵ سانتی متر است. وزن هزار دانه ۶۱/۵۵ گرم و طول دوره جوانه زنی ۱۲ روز می‌باشد.این گیاه از راسته لب‌گلی‌ها (Lamiales) و تیره نعنائیان (Lamiaceae) است.

نیازهای اکولوژیکی پرورش:  

مریم گلی باید در زمینهای اصلاح شده، قابل نفوذ، حاصلخیز و نسبتا" مرطوب صورت گیرد. بهترین رشد آن در خاکهای رسی غنی و زهکش دار صورت می‌گیرد و اراضی رو به آفتاب را ترجیح می‌دهد. گیاهی است مدیترانه‌ای که در طول رویش به گرما و هوای خشک نیازدارد. مقاومت آن بر گرما زیاد است. این گیاه در زمستان در دمای پایین تر از ۱۵- درجه سانتیگراد دچار سرمازدگی شده و طی ۶-۵ روز خشک می‌شود. هوای گرم وخاکهایی با بافت متوسط که حاوی مقادیر مناسبی ترکیبات کلسیم باشند برای آن مناسب است. و در افزایش مواد موثره نقش زیادی دارد.خاکهای شنی و فقیر از عناصر غذایی، مناطق سرد و رطوبت فراوان از عوامل محدود کننده رشد این گیاه هستند. محدوده pH خاک برای کشت مریم گلی ۲/۸-۹/۴ است که pH مناسب آن ۴/۶ می‌باشد. این گیاه ۷-۵ سال عمر می‌کند و تا ۴ سال بازدهی اقتصادی دارد. بذور در درجه حرارت ۱۵-۱۲ سانتی گراد شروع به رویش می‌کنند.

ترکیبات شیمیائی :

 اسانس ( توژان حدود ۵۰درصد)، مواد تلخ و دی ترپن، فلاو نوئید، اسیدهای فنو لیک، تانن

پراکندگی مریم گلی در ایران:

مریم گلی وحشی در اراضی خشک و سنگلاخ مناطق مختلفه آسیا و شمال آفریقا می روید،در ایران نیز این گیاه در آذربایجان شرقی و بعضی مناطق دیگر ایران ازجمله اصفهان در باغچه ها کاشته می شود.

http://www.pezeshk.us))

مریم گلی بومی مناطق شمال مدیترانه است و این گیاه بومی کشورمان نیست ولی بخاطر اهمیت دارویی اش در کشورمان کشت و کار می شود. مریم گلی گیاهی است که به گرما و هوای خشک برای رشد مطلوب نیاز دارد. http://atieagri.blogfa.com))

مصارف محلی:

درمان تشنج، دردهای مفصلی و سر گیجه و میگرن، کاهش دهنده قند خون و لرزش اندامها

خواص دارویی و موارد مصرف:

این گیاه دارای خواص ضد عفونی کننده، قابض، ضد نفخ، کاهش دهنده قند خون می‌باشد. پراکنش آن در آمریکا، روسیه و ایتالیا است که در سطوح بزرگ کشت می‌شود.

http://fa.wikipedia.org))

گیاه مریم گلی گیاهی با قدمت بسیار طولانی است و در حدود ۱٠٠٠ سال پیش به وجود این گیاه پی برده و از آن استفاده می کرده اند از جمله ابوعلی سینا در کتابهای خود به این گیاه اشاره کرده و خواص آن را برشمرده و تأکید بر مصرف آن کرده است.

این گیاه ضد درد، آرامش بخش و برای کاهش قند خون استفاده می شود. این گیاه در تمام مناطق معتدله رویش دارد. بصورت خوشه ای است و جزء گیاهان معطر و خوشبو است که طعم بسیار تلخی دارد.

این گیاه آرام بخش و مقوی اعصاب است. همچنین یک داروی ضد عفونی کننده بسیار قوی است. اگر از جوشانده این گیاه بصورت قرقره استفاده شود، جوشهای داخل دهان و بعضاً آفت دهان‌ را درمان می کند.همچنین برای زخمهایی که بر اثر واریس به وجود می آید بسیار مؤثر است.

در انواع گلو درد نیز از این گیاه استفاده می شود. از جوشانده این گیاه برای ضماد و جوشهای بدن استفاده می شود. جوشانده غلیظ این گیاه اگر با آب مخلوط شود برای دردهای مفصلی، رماتیسم و حتی راشیتیسم کودکان بسیار مفید و مؤثر است.

(منبع : کتب طب سنتی)

مریم گلی گیاه دارویی است و در کتب طب سنتی به نام «مریمی» نام برده شده است و در زبان عربی «مریمیه» و «شالبیه» و «مریمیه صغیره» نام برده می شود.

مریم گلی از روزگاران گذشته مورد استفاده قرار می گرفت و به عنوان داروی مؤثر برای معالجه عوارض نیش حشرات مفید است همچنین داروی تونیک و مقوی برای تقویت روح، بدن و افزایش طول عمر به کار برده می شد.

برگ های مریم گلی دارای اسانس روغنی فرار، ساپونین و یک ماده تلخ به نام پیکرو سالوین است و دارای خاصیت متوقف کردن رشد باکتری و دارای اسید های آلی است همچنین داروی ضد عفونی کننده بسیار قوی است.

محمد صالحی سورمقی استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران اظهار می کند: مریم گلی از خانواده نعنا است که بیشتر از برگ های آن استفاده می شود؛ یک گیاه تلخ مزه ای است، دارای اسانس و رایحه مشخصی است. ضد سرطان، ضد میکروب، آنتی اکسیدان و محرک سیستم ایمنی است.

به گفته وی مریم گلی ضدسرطان، ضدآلزایمر، ضدمیکروب، ضدتعریق، آنتی اکسیدان، کاهش دهنده شیر در زنان باردار، کاهنده قند خون، قاعده آور و پرفشاری خون است همچنین محرک سیستم ایمنی بدن و تا حدی آرام بخش است.

استاد فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران می گوید: در اروپا از در قدیم الایام برای کاهش شیر زنان استفاده می شد، این گیاه ضدآلزایمر قوی است و به شکل قرص و قطره تهیه شده است و در ایران از قدیم به عنوان داروی آرام بخش و برطرف کننده سوء هاضمه، درد و نفخ استفاده می شد.

عوارض مریم گلی:

صالحی سورمقی اضافه می کند: بر اثر مصرف مقدار زیاد مریم گلی در مدت طولانی موجب افزایش ضربان قلب، گرگرفتگی، خشکی دهان، تشنج و سرگیجه می شود.

(گروه سلامت پرشین پرشیا  www.persianpersia.com/healt)