لردگان........سردشت........اتشگاه

مقدمه                                                                    

امروزه به دلیل صنعتی شدن جوامع و وجود مشغله های کاری بسیاری که برای اکثرمردم وجود دارد اکوتوریسم(طبیعت گردی)  و استفاده از طبیعت بکر می تواند یکی از راهای ارامش انسانها باشد .که امروزه با پیشرفتهای صنعتی این امر به صورت صنعت در امده است و می تواند یک منبع اقتصادی مهمی را برای مناطق مختلف برعهده گیرد .ومی تواندمنبع مهمی برای اشتغال باشدچرا که اشتغال دراین صنعت به مهارت نیازداردومردم بومی می توانند با کمی مهارت درمشاغل خدماتی مشغول به کار شوند.همچنین ضرورت رعایت مسایل اکولوژیکی وزیست محیطی موجب گردیده تا اکوتوریسم  بیش از سایراشکال گردشگری مورد توجه قرارگیرد.اکوتوریسم که هدف ان عبارت است ازبررسی توسعه صنعت گردشگری بدون لطمه زدن به محیط زیست دارای بیشترین پیوند با توسعه پایدارواهداف ان میباشد(منصوری 38:1380).ودراین تحقیق نیز سعی شده است نقش پتانسیل های محیطی برتوسعه اکوتوریسم ونقش ان درتوسعه پایدارروستای نمونه اتشگاه لردگان مورد بررسی قرارگیرد.منطقه موردمطالعه بادارا بودن پدیده های طبیعی فراوان اکوتوریسمی مانندابشارهای متنوع .رودخانه .کوه درختان متنوع  وگونه های مختلف گیاهی وجانوری یکی از مناطق مهم اکوتوریسمی دراستان چهارمحال وبختیاری وایران می باشدکه با شناخت وبرنامه ریزی می توان این منطقه را به یکی از مناطق مهم درامدی برای ساکنان ان تبدیل کرد

بیان مسأله:  

امروزه در کشورهای در حال توسعه و جهان سوم مناطق روستایی با کارکرد صنتی چون کشاورزی ،دامداری ،ماهیگیری از مناطق توسعه نیافته محسوب می شوند .که این عقب ماندگی برمی گردد ضعف بنیه برنامه ریزی در این کشورها  اما می توان با پرداختن به پتانسیل های محیطی مهم در توسعه اکوتوریسم و فعال کردن این صنعت در روستا نقش مهمی را در برداشتن گامهای مهم به سوی توسعه و پایداری روستا ایفا کرد . چرا که اکوتوریسم می تواند در کنار اقتصاد  کشاورزی سنتی روستاها قرار گیرد و باعث احیای اقتصادی و توسعه روستا شود با توجه به این مطلب ضرورت دارد که برای توسعه اکوتوریسم روستایی لزوم و بهره گیری از تمامی ظرفیتهای و پتانسیل های و راهبردها با توجه به محیط ویژه هر منطقه مورد توجه مسئو لان و برنامه ریزان قرار گیرد که این ظرفیت ها و شناسایی نقاط ضعف و قوت روستاها می تواند تاثیر سازنده ای در امر توسعه روستایی داشته باشدواکوتوریسم  امروزه در چهارچوب طرحهای امایشی اعم از ملی و منطقه ای و محله ای به عنوان یکی از ابزارهای مهم توسعه روستایی به شمارمی روداکوتوریسم و  گردشگری که مهمترین عوامل عمران ناحیه ای است فعالیتی ارزآور و متعادل کننده است که موجب توسعه اقتصادی و اجتماعی در سطح منطقه ای شده و توزیع عادلانه درامد و سطح اشتغال را به دنبال دارد (شکویی12:1354)و با توجه به تمرین فوق الذکر لزوم شناخت عوامل ماثربرتوسعه اکوتوریسم امری ضروری واجتناب ناپذیرمی باشد ودراین پژوهش نیزنقش پتانسیل های محیطی درتوسعه اکوتوریسم وتوسعه پایدارروستای اتشگاه موردارزیابی قرارگرفته است.

پیشینه:مطالعاتی درزمینه جاذبه های گردشی صورت گرفته ازجمله:درکتاب جغرافیای تاریخی وتوریستی طبس مولف به بررسی وشناخت منطقه خروبه عنوان مهمترین منطقه گردشگری درسطح شهرستان پرداخته وجاذبه ها وپتانسیلهای منطقه راعنوان نموده است(فتحی1382)ودرطرح  ارزیابی توانهای محیطی برتوسعه توریسم محقق با استفاده از روش ارزیابی تجزیه وتحلیل سیستمی به این نتیجه می رسدکه تمامی سطح منطقه برای توسعه توریسم ازتوان بالایی برخورداراست ودرتعیین کاربری دهستان به چهارواحدمحیطی توریستی تفکیک شده که عبارت اندازتفرج گسترده طبقه2.تفرج گسترده 1ومتمرکز2.تفرج گسترده ومتمرکز1.تفرج گسترده طبقه1(نوری.نوروزی اورگانی)ودرتحقیقی نیزمحقق به بررسی پدیده ها ومکانهای طبیعی وزیست محیطی جاذب گردشگری دراستان یزدپرداخته است وراه حل ها وپیشنهادهایی را ارایه داده است(مبینی1382)

          موقعیت جغرافیایی منطقه موردمطالعه

روستای اتشگاه در 40 کیلومتری شهر لردگان پس از روستاهای سردشت و شوش واقع شده است . روستای  آتشگاه که خاطرات سرداران عیلامی را به یاد می اورد به طور تقریبی در عوض جغرافیای 15-30تا30-31شمالی و طول 52000تا 55055درجه شرقی قرار دارد و از نظر اب و هوایی معتدل به گرم و متوسط دمای سالانه حدود 17 درجه سانتی گراد و ارتفاع یزان بارش در این مکان حدود 645 میلی متر براورد شده است . روستای آتشگاه   در دروندره ای تنگ و زیبا با خصوصیا بکر و طبیعی است در میان دره نهر خروشان جاری است و سنگهای اهکی وگچی و درختان کهنسال گردو و بلوط و زبان گنجشک پیرامون ان را فرا گرفته است و شیب ان و پستی و بلندی های متعددی در طول مسیر رود ابشارهی متعددی را در طول 3 کیلومتر ایجاد کرده است .

روش تحقیق                                                                                                                                                                                                                             

تحقیق حاضر به لحاظ هدف ازنوع کاربردی واز لحاظ گرداوری داده ها ازنوع توصیفی پیمایشی می باشد.ابزارگرداوری اطلاعات پرسشنامه است که براساس هدف این تحقیق طراحی گردیده وشامل مشخصات فردی وگویه ها براساس طیف لیکرت(1=بسیارکم.2=کم.3=متوسط.4=زیاد.5=خیلی زیاد)با هدف بررسی جاذبه های متنوع محیطی برتوسعه اکوتوریسم ومیزان تاثیرگذاری انها برتوسعه پایدارروستایی بودوپایایی ان براساس پانل متخصصین محاسبه وضریب الفای کورنباخ 85/محاسبه گردید.جامعه اماری تحقیق شامل روستاییان روستای اتشگاه بودوتعدادنمونه اماری 50نفرمیباشد که به صورت نمونه گیری تصادفی انتخاب شدوداده ها بوسیله نرم افزارspssتجزیه وتحلیل شد

تحلیل وتفسیر

باتوجه به یافته های پژوهش نتایج بدست امده به صورت زیرارایه میگردد.درجداول توزیع فراوانی 1تا3مشخصات فردی پاسخگویان مطابق با اطلاعات وبه ترتیب براساس سن ووضعیت تآهل ودر وتحصیلات اورده شده است.ودرجدول فراوانی 4توزیع فراوانی گویه های مورد نظردرپرسشنامه اورده شده است

جدول1توزیع فراوانی سن

جدول2توزیع فراوانی تاهل

جدول 3توزیع فراوانی تحصیلات

جدول4 ارزیابی گویه هابراساس انحراف معیارو میلگین

همانگونه که در جدول چهارمشاهده می شوداولویت اول استفاده از ابشارها با بیشترین میانگین 66/4می باشد که به میزان68/90%ازدیدگاه پاسخگویان موثربر توسعه روستا می باشد

اولویت دوم به استفاده ازهوای ازادبا میانگین 60/4اختصاص یافته است که به زعم پاسخگویان به میزان20/82%برتوسعه پایدارروستایی موثر می باشد

اولویت سوم به استفاده از درختان با میانگین70/34اختصاص یافته است که به زعم پاسخگویان به

میزان83/88%برتوسعه پایدارروستایی موثر می باشد

اولویت چهارم به استفاده ازرودخانه با میانگین 68/3اختصاص یافته است که به زعم پاسخگویان به

میزان02/88%برتوسعه پایدارروستایی موثر می باشد

اولویت پنجم به استفاده ازکوهستان بکربا میانگین 00/2اختصاص یافته است که به زعم پاسخگویان به

میزان15/87%برتوسعه پایدارروستایی موثر می باش

اولویت ششم به بازدیدازمساکن روستابا میانگین 52/1اختصاص یافته است که به زعم پاسخگویان به

میزان 63/86برتوسعه پایدارروستایی موثر می باشد.

اولویت هفتمبه استفاده ازسوغات روستا بامیانگین 42/1اختصاص یافته است که به زعم پاسخگویان به

میزان 53/86برتوسعه پایدارروستایی موثر می باشد.

مزیت ها ومحدودیت های گردشگری درمنطقه موردمطالعه              

روستای   آتشگاه ازنظر محیطی پتانسیل های بسیار زیادی را در زمینه گردشگری دارد .و از مکانهای بسیار جذاب و فوق العاده برای هر گردشگر و توریست می باشد . وجود ابشارهای متعدد در طول مسیر رودخانه نه چندان پراب این روستا و نیز درخت زارهایی که به صورت بیشه اطراف این روستا به وجود امده است . روستای گردشگری اتشگاه را به عنوان یگی از مناطق مهم گردشگری در سطح استان و حتی کشور مطرح کرده است.  ولی با وجود این پتانسیل های بالقوه طبیعی و محیط بسیار زیبای ان محدودیتهایی نیز در راه گردشگریاین روستا وجود دارد  که از جمله ان نبود جاده در دسترسی مناسب به روستا می باشد و نیز موقعیت ومکان قرار گرفتن ان به دلیل صعب العبور بودن و کوهستانی بودن باعث عدم رسیدگی به این مکان از طرف مراجع مربوطه شده است و در کل با استفاده درست از پتانسیل های موجود در منطقه می توان از این صنعت برای توسعه و پایداری این روستا استفا                                                                                                                                                      (مزیتهای و محدوده های محیطی روستای اتشگاه در  توسعه صنعت گردشگری)

نتیجه گیری

گردشگری در دنیای امروز یکی از بخشهای مهم فعالیت اقتصادی محسوب می شود که شدیدا " وابسته به شرایط محیطی اعم از شرایط طبیعی و انسانی منطقه می باشد و با توجه به مطالب گفته شده در این مقاله می توان نتیجه گرفت که گردشگری روستای اتشگاه وابسته به شرایط محیطی ان که دارای پتانسیل های مهم گردشگری می باشد است که می توان با اجرای راهکارهای درست در همه زمینه ها وجنبه های زندگی اهالی روستا ونیزحفاظت ونگهداری از محیط زیست روستا وپتانسیل های موجودگامی بزرگ به سوی توسعه اکوتوریسم وگردشگری روستا وبه موازات ان توسعه پایدار روستا برداشت البته در سر راه توسعه مشکلاتی از قبیل کمبود امکانات فقر فرهنگی وجود دارد که نیاز مند برنامه ریزی های مدون و دقیق می باشد تا بتوان به نحوعالی از پتانسیل های محیطی موجود در این روستابه منظوردستیابی به اهداف مورد نظر بهره گیرد .

منابع                                                                                                                                                                                                                                                             

قادری زاهد (1383)اصول برنامه ریزی توسعه پایدار روستایی ،انتشارات سازمان شهرداری ،چاپ اول تهران شکویی حسین ،(1354)مقدمه ای بر جغرافیای گردشگری انتشارات دانشگاه تبریز  ریچارد و شارپلی 1380،

مبینی.م(1382)بررسی وارزیابی پدیده های جاذب گردشگر(انتشارات دانشگاه یزد)

فتحی.ز(1382)جغرافیای تاریخی وتوریستی طبس چاپ اول انتشلرات پیام نور

نوری.ه  نوروزی اورگانی|ارزیابی توانهای محیطی برتوسعه توریسم مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان