لردگان........سردشت........اتشگاه

توريسم و محيط زيست به طور متقابل به يکديگر وابسته اند. محيط زيست فيزيکي ( طبيعي و دست ساز انساني ) بسياري جاذبه هاي توريستي را شکل مي دهد و توسعه توريسم مي تواند آثاري مثبت و منفي بر محيط زيست داشته باشد. از اين رو توسعه و مديريت توريسم به گونه اي که با محيط سازگار باشد و به افت کيفيت آن نيانجامد، عامل اساسي در دستيابي به توسعه پايدار به حساب مي آيد

نگارنده بر آن است که وضعيت توريسم را در منطقه لواسان به ويژه روستاي امين آباد، از لحاظ اثرات زيست محيطي گردشگري، مورد بررسي قرار دهد.

امروزه صنعت عظيم توريسم بويژه توريسم داخلي جايگاه خاصي در اقتصاد کشورها دارد و نقش فعال و موثري در ارتقاء ساختار اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشورها، بخصوص در کشورهاي رو به توسعه بازي مي کند.

در اين ميان، کشور ايران با وجود جاذبه هاي فراوان طبيعي، فرهنگي و تاريخي، هنوز نتوانسته است جايگاه خود را به عنوان يک کشور پذيرنده گردشگر در بازار جهاني صنعت توريسم بيابد و همچنين اين مسئله در زمينه توريسم داخلي و به خصوص توريسم روستايي صدق مي کند، بنابراين مي بايست با شناسايي حساب شده توانائيها و پتانسيل هاي توريستي در نواحي مختلف کشور از جمله نواحي روستايي، اقدامات و برنامه هاي مفيدي جهت استفاده بهينه از اين پتانسيل ها و همچنين توسعه و گسترش اثرات مثبت توريسم در اين نواحي صورت گيرد( مهدوي، پايان نامه، 1382 ).

يکي از اين نواحي که داراي قابليت زيادي براي گسترش توريسم مي باشد، روستاي امين آباد است، که در اين تحقيق مورد توجه و بررسي قرار گرفته است. اين روستا به همراه روستاهاي اطراف يکي از گردشگاههاي اطراف تهران و ساير شهرهاي استان تهران مي باشد که با وجود هواي سالم و جاذبه هاي طبيعي و کوهستاني زيبا، داراي قدرت جذب توريست د رفصول مختلف سال مي باشد.

در ضمن، اين تحقيق، در پي پاسخگويي به سئوالات زير مي باشد:

آيا توسعه توريسم در روستاي مورد مطالعه، منجر به تغييراتي به لحاظ زيست محيطي شده است؟

نقش توسعه توريسم در روستاي مورد مطالعه، از نظر زيست محيطي چيست؟

روش و نوع تحقيق

جهت دستيابي به اهداف تحقيق، در اين تحقيق از روش کتابخانه اي و روش ميداني، و نيز روش تحليلي استفاده شده است. در ابتدا با توجه به اطلاعات موجود به بررسي چگونگي وضعيت توريسم و اثرات آن به ويژه، به لحاظ زيست محيطي در روستاي مورد مطالعه پرداخته شده و آن را توصيف مي کند و سپس جهت جلوگيري از مخفي ماندن عوامل تاثيرگذار، از روش ميداني استفاده شده است و در نهايت با توجه به تجزيه تحليل هاي آماري

SPSS، اطلاعات جمع آوري شده و در روستاي مورد مطالعه، استفاده شده است.

روستاي امين آباد بر سر مسير جاده تهران به اوشان و در ابتداي ورودي جاده منشعب از گلندوک است. اين روستا که بلافاصله بعد از روستاي زردبند واقع شده با فاصله 500 متر از آن و بلافاصله 5/2 کيلومتر از شهر لواسان و با فاصله حدود 18 کيلومتر از تجريش و با فاصله نسبتاً کوتاهي از شهر تهران است ( طرح هادي روستاي امين آباد، 1384 ).

روستاي امين آباد يکي از روستاهاي دهستان رودبار قصران از بخش رودبار قصران و در شهرستان شميرانات واقع شده است. شهرستان شميرانات يکي از شهرهاي استان تهران مي باشد که در شمال اين استان واقع شده و مرکز آن شهر تجريش است. ( کريميان، 1363، 5 )

وضعيت گردشگري در روستاي امين آباد

با وجود پتانسيل هاي متعدد در روستا براي توسعه توريسم، محدوديتهاي فراواني نيز در اين روستا وجود دارد که از جمله مهمترين آنها مي توان به عدم وجود تسهيلات و تجهيزات اقامتي و رفاهي و نامشخص بودن و عدم تجهيز مراکز و مکانهاي توريستي و بالا رفتن هزينه ساخت تجهيزات به دليل وجود ارتفاعات و بورس بازي زمين و ... اشاره نمود. بنابراين با عنايت به مطالب فوق مي توان بيان نمود که برنامه ريزي قابل ملاحظه اي براي توسعه توريسم صورت نگرفته است. البته اين نتيجه گيري براساس مشاهده از روستا صورت گرفته است. خانه هاي ويلايي زيبايي، توسط ساکنين ثروتمند تهراني، در روستا، ساخته شده است که اغلب آنها سکونت دائمي در شهر تهران دارند و از اين خانه ها به عنوان خانه دوم در تعطيلات تابستاني و يا تعطيلات آخر هفته جهت گذران اوقات فراغت استفاده مي کنند.

روستاي امين آباد يکي از روستاهاي منطقه شمالي شهر تهران و از موقعيت ويژه جغرافيايي برخوردار است که بواسطه نزديکي به شهر تهران از استقبال جمعيت موقت برخوردار است. به ويژه اينکه در فصل زمستان براي فعاليتهاي ورزشي، افراد زيادي در تعطيلات آخر هفته به اين منطقه مي آيند که با برنامه ريزي مناسب، از امکانات موجود در منطقه مي توان استفاده کرد و يا در فصل تابستان، به علت خنکي هوا و وجود هواي مطبوع مسافرين زيادي بويژه از تهران در تعطيلات تابستاني و يا تعطيلات آخر هفته براي گذران اوقات فراغت، به اين منطقه مراجعه مي کنند. با برنامه ريزي و ارائه تسهيلات مي توان از پتانسيل موجود در منطقه نهايت استفاده را کرد که هم موجب درآمد زايي براي روستائيان مي شود و هم نقش مهمي در توسعه روستايي دارد.

: اثرات محيطي توريسم بر روي سکونتگاههاي روستايي

ماخذ: ( افتخاري، 1378، 2 )

مزيت ها و محدوديتهاي اکولوژيکي ( طبيعي و انساني ) روستاي امين آباد جهت توسعه توريسم

از مجموع مطالعات انجام شده، براساس يافته هاي تحقيق، بررسي هاي علمي و تکميل پرسشنامه بين مردم روستا و گردشگران و جداول شاخص هاي آماري، نتايج زير به دست مي آيد.

از ديدگاه گردشگرها و مردم روستا، وجود چشم انداز زيباي روستا، کوههاي مرتفع، دسترسي آسان، نزديکي به تهران، نقش مهمي در جذب گردشگر به اين روستا دارد. در مقابل، از ديدگاه مردم روستا، روستا فاقد فرهنگ محلي خاص، بازار مناسب، و محيط آرام، جهت جلب گردشگر است.

حضور گردشگرها، تاثير بسيار مهمي در آلودگي آب، اقليم و از بين رفتن پوشش گياهي دارد.

انگيزه اصلي گردشگرها از سفر به اين روستا، تفريح و استراحت است و بيشتر اين سفرها در فصل تابستان صورت مي گيرد.

از ديدگاه مردم روستا، گردشگرها و وجود زمينه گردشگري در روستا نه تنها نقش منفي در روستا ندارد بلکه داراي نقش مثبت، به ويژه از لحاظ اقتصادي دارد، که علت آن بيشتر، به ترتيب، بالا رفتن قيمت زمين، بهبود خدمات و بالا رفتن درآمد مغازه داران روستا است..

از طرف ديگر مشاهدات و تکميل پرسشنامه نشان مي دهد، حدود 50% مساکن روستا را، خانه هاي دوم تشکيل مي دهد که تعداد روزهاي اقامت گردشگرها در خانه هاي دوم بين چند ساعت در روز تا يک روز است، که معمولاً شامل روزهاي پنج شنبه و جمعه مي شود.

محل دائمي اقامت مالکين خانه هاي دوم، شهر تهران است که اکثر مالکين بازاري و داراي شغل آزاد هستند، که انگيزه اصلي مالکين از خريد خانه دوم، جهت تفريح است.

افتخاري، رکن الدين، صالحي امين، عبدالرضا، گردشگري و توسعه در جهان سوم، شرکت چاپ و نشر بازرگاني، 1378

کريميان، حسن، قصران ( کوهستان )، نشر پژوهش جلد اول، 1363

طرح هادي روستاي امين آباد، 1384

مهدوي، داود، پايان نامه با عنوان: نقش توريسم در توسعه نواحي روستايي پيرامون شهرها و ارائه مدل استراتژيک (نمونه موردي دهستان لواسان کوچک)، 1380